In Nederland mogen jongeren vanaf 13 jaar beginnen met werken, maar er gelden strikte regels afhankelijk van hun leeftijd. Deze regelgeving is bedoeld om jongeren te beschermen tegen lichamelijke overbelasting, gevaarlijke situaties en het combineren van werk en school. Jongeren onder de 18 jaar worden als minderjarigen beschouwd en kunnen nog volop fysiek en mentaal in ontwikkeling zijn. Daarom is het belangrijk dat hun werkomstandigheden aangepast zijn aan hun leeftijd en situatie.
Werken op jonge leeftijd: wat mag en wat niet?
Wat je mag doen en hoeveel je mag werken hangt helemaal af van je leeftijd. De overheid heeft daarvoor duidelijke richtlijnen opgesteld, zodat jongeren op een veilige en leerzame manier werkervaring kunnen opdoen. Hieronder beantwoorden we de meestgestelde vragen over de minimumleeftijd voor werk en alle bijbehorende regels.
Vanaf welke leeftijd mag je werken?
Je mag in Nederland werken vanaf 13 jaar, maar alleen onder strenge voorwaarden.
Voor 13- en 14-jarigen is alleen licht en niet-industrieel werk toegestaan, zoals folders bezorgen of helpen in een winkel. Voor gevaarlijk of intensief werk, zoals in de horeca of industrie, moet je minimaal 16 zijn.
Jongeren van 15 jaar mogen net iets meer dan 13- en 14-jarigen, maar ze vallen nog onder strenge regels. Vanaf 16 jaar mag je aardig wat werk doen, zolang het niet gevaarlijk is en je nog steeds voldoende rust en tijd voor school houdt.
Wat voor werk mag je doen als je 13 of 14 bent?
13- en 14-jarigen mogen slechts licht werk doen dat veilig en geschikt is voor hun leeftijd.
Voorbeelden zijn vakken vullen, folders of kranten bezorgen, oppassen of helpen bij werkzaamheden op een kinderdagkamp. Werk waarbij je machines bedient of zware lasten tilt, is verboden. Ook mag je niet werken in een omgeving waar alcohol wordt geschonken, zoals cafés of restaurants.
Dit soort werk moet plaatsvinden op tijden die je voldoende rust geven, en mag niet botsen met je schooltijd. Alleen op niet-schooldagen of in vakanties tussen 7.00 en 20.00 uur mag er gewerkt worden. Op schooldagen mag je helemaal niet werken.
Welke regels gelden er voor 15-jarige werknemers?
15-jarigen mogen licht werk doen, onder voorwaarde dat het veilig blijft en hun schoolgang niet in de weg zit.
Ze mogen bijvoorbeeld helpen in een keuken of afwasruimte, maar niet zelfstandig een kassa bedienen of maaltijden bezorgen. Ook werken in de horeca is slechts beperkt toegestaan zolang er geen alcohol geschonken wordt en het werk niet te zwaar is.
Op schooldagen mogen 15-jarigen maximaal 2 uur werken, en in de week in totaal niet meer dan 12 uur. In vakanties en op vrije dagen mag het tot 8 uur per dag en maximaal 40 uur per week zijn.
Wat zijn de regels voor 16- en 17-jarigen?
Jongeren van 16 en 17 jaar mogen bijna alle soorten werk doen, met uitzondering van gevaarlijk of lichamelijk belastend werk.
Dat betekent dat ze bijvoorbeeld wél bij de kassa mogen zitten of in de bediening werken, maar niet met gevaarlijke stoffen of in lawaaiige omgevingen aan de slag mogen. Ze mogen ook niet ’s nachts werken of ingedeeld worden voor oproepdiensten.
Ze mogen per dag maximaal 9 uur werken, en per week maximaal 45 uur met een gemiddelde van 40 uur over vier aaneengesloten weken. Ook hier geldt dat schooltijd meetelt als arbeidstijd.
Hoe zit het met rust en pauzes voor jonge werknemers?
Jongeren hebben recht op voldoende rusttijden en pauzes tijdens het werk.
Afhankelijk van hun leeftijd én het aantal gewerkte uren, moeten jongeren rust krijgen tussen werktijden. Bijvoorbeeld: na 4,5 uur werken moet er een pauze van minimaal 30 minuten zijn, eventueel gesplitst in kortere pauzes. Deze regels zorgen dat jongeren voldoende herstellen om gezond en alert te blijven.
Naast werktijd zijn er ook regels voor rust tussen shifts. Tussen twee werkdagen moet minimaal 12 uur rust zitten, en minimaal één keer per week hebben jongeren twee aaneengesloten dagen vrij.
Wat als werk de schoolgang belemmert?
Werk mag de schoolgang van jongeren niet verstoren en schooltijd telt mee als arbeidstijd.
Dit betekent dat jongeren in leerplichtige leeftijd (tot ten minste 16 jaar) hun baan niet als excuus mogen gebruiken om school over te slaan. Werkgevers moeten hier ook op toezien en kunnen niet eisen dat jongeren extra uren draaien als dat ten koste gaat van onderwijs.
Een jongere die na een schooldag werkt, moet de schooluren met werktijd bij elkaar optellen. Komt dit boven het maximum, dan is dat in strijd met de regelgeving.
Wat moeten werkgevers doen om jonge werknemers te beschermen?
Werkgevers zijn wettelijk verplicht een veilige en verantwoorde werkplek te bieden voor minderjarigen.
Dat betekent dat werkgevers risico’s moeten inventariseren en maatregelen nemen om deze te beperken. Denk aan het bieden van beschermende kleding, opleiding in veilig werken en begeleiding door een volwassene bij ingewikkelde taken.
Ook moeten werkgevers zich houden aan de geldende werktijden en verbaal of fysiek misbruik op de werkvloer actief tegengaan. Het niet naleven van deze regels kan leiden tot hoge boetes of sancties.
Heb jij een bijbaan of ben je van plan te gaan werken? Of ben je ouder of werkgever van een jonge werknemer? Laat hieronder weten wat jij van deze regels vindt of heb je misschien aanvullende vragen over werken op jonge leeftijd? Deel je ervaring in de reacties!
